Người dân quê Miền Tây không ai lạ gì câu hát ru em ngọt ngào mà sâu lắng: “Anh cầm câu, anh giựt năm bảy con cá lòng tong/ Thương em nát gan, nát ruột, lại nát tấm lòng/ Thấy em ở bạc trong lòng anh hết thương“.
Cá lòng tong là loại cá nước ngọt, sống ở sông và những con mương nhỏ. Cá rất háu ăn nên nhà nào có sàn nước thông ra mương là y như rằng, cá tụ ở đó để đớp mồi.
Mặt nước cứ xao động vì cá lên ăn móng. Bọn trẻ chặt tre làm cần câu, vùi mình vào thú vui thôn dã. Thẩy lưỡi câu vừa chạm mặt nước, giật lên con cá cỡ ngón tay út , thuôn dẹp, vảy bạc lấp lánh giãy giụa trong nắng trời. Thẩy câu, giật câu, bắt cá lia lịa.
Cá lòng tong có thể chế biến nhiều món, nhưng ngon nhất và nổi tiếng nhất là cá lòng tong kho tiêu trong ơ đất với tóp mỡ.
-Cá lòng tong được lựa sạch, dùng dao nhỏ làm sạch vảy, cắt bỏ đầu và đuôi, moi ruột xát muối rồi xả nước vài lần, để ráo.
-Ướp cá với bột ngọt, đường, tiêu, nước màu dừa và một ít nước mắm loại ngon, ít tóp mỡ heo đã thắng, tiêu xay nhuyễn cho đủ độ cay. Xốc nhẹ cho các trộn đều gia vị rồi để từ 30 phút đến 1 tiếng cho cá ngấm hoàn toàn gia vị.
-Bắt nồi cá (nồi đất) lên bếp than kho. Với sức nóng trầm từ than hồng. Nồi cá kho sôi lên, nêm lại cho vừa miệng rồi tiếp tục kho cho đến khi nước gần cạn.
-Tắt bếp, rắc một ít hạt tiêu vào cá, dọn ra mâm.
Mặt trời ló đọt cây, người ta xúc lon gạo mới nấu cơm. Cơm sôi lại chắc (chắt) nước làm canh. Cả nhà quây quần bên bữa cơm đạm bạc. Cá lòng tong kho tiêu, cơm chan nước cơm chắc vừa dễ ăn, hợp khẩu vị nhiều người.
Không biết có phải vì người ta coi đây là “món ăn của nhà nghèo” hay không, mà dân gian có cách nói ngược đầy ẩn ý thú vị, khi họ đem con cá lòng tong và con tép bạc để so sánh:
Buổi chợ đương đông con cá lòng tong chê lạt.
Buổi chợ tan rồi con tép bạc lại khen ngon.
Lòng tong, cái tên nghe sao quá bọt bèo nhưng khó thể nhạt nhòa đối với nhiều người, nhất là những đứa trẻ lớn lên ở miệt sông nước. Nó gợi nhớ lại những ký ức buồn vui lẫn lộn về những giai đoạn khó khăn trong cuộc sống. Những mái tranh nghèo, buổi cơm chiều bên ơ đất cá lòng tong kho tiêu và đĩa rau tập tàng hái sau vườn nhà, không chỉ là bữa cơm ấm cúng của một gia đình, mà còn thấp thoáng hình bóng đảm đang và khéo léo của người phụ nữ, sự thủy chung hết mình vì chồng con.
Người dân quê Miền Tây không ai lạ gì câu hát ru em ngọt ngào mà sâu lắng: “Anh cầm câu, anh giựt năm bảy con cá lòng tong/ Thương em nát gan, nát ruột, lại nát tấm lòng/ Thấy em ở bạc trong lòng anh hết thương“.
Cá lòng tong là loại cá nước ngọt, sống ở sông và những con mương nhỏ. Cá rất háu ăn nên nhà nào có sàn nước thông ra mương là y như rằng, cá tụ ở đó để đớp mồi.
Mặt nước cứ xao động vì cá lên ăn móng. Bọn trẻ chặt tre làm cần câu, vùi mình vào thú vui thôn dã. Thẩy lưỡi câu vừa chạm mặt nước, giật lên con cá cỡ ngón tay út , thuôn dẹp, vảy bạc lấp lánh giãy giụa trong nắng trời. Thẩy câu, giật câu, bắt cá lia lịa.
Cá lòng tong có thể chế biến nhiều món, nhưng ngon nhất và nổi tiếng nhất là cá lòng tong kho tiêu trong ơ đất với tóp mỡ.
-Cá lòng tong được lựa sạch, dùng dao nhỏ làm sạch vảy, cắt bỏ đầu và đuôi, moi ruột xát muối rồi xả nước vài lần, để ráo.
-Ướp cá với bột ngọt, đường, tiêu, nước màu dừa và một ít nước mắm loại ngon, ít tóp mỡ heo đã thắng, tiêu xay nhuyễn cho đủ độ cay. Xốc nhẹ cho các trộn đều gia vị rồi để từ 30 phút đến 1 tiếng cho cá ngấm hoàn toàn gia vị.
-Bắt nồi cá (nồi đất) lên bếp than kho. Với sức nóng trầm từ than hồng. Nồi cá kho sôi lên, nêm lại cho vừa miệng rồi tiếp tục kho cho đến khi nước gần cạn.
-Tắt bếp, rắc một ít hạt tiêu vào cá, dọn ra mâm.
Mặt trời ló đọt cây, người ta xúc lon gạo mới nấu cơm. Cơm sôi lại chắc (chắt) nước làm canh. Cả nhà quây quần bên bữa cơm đạm bạc. Cá lòng tong kho tiêu, cơm chan nước cơm chắc vừa dễ ăn, hợp khẩu vị nhiều người.
Không biết có phải vì người ta coi đây là “món ăn của nhà nghèo” hay không, mà dân gian có cách nói ngược đầy ẩn ý thú vị, khi họ đem con cá lòng tong và con tép bạc để so sánh:
Buổi chợ đương đông con cá lòng tong chê lạt.
Buổi chợ tan rồi con tép bạc lại khen ngon.
Lòng tong, cái tên nghe sao quá bọt bèo nhưng khó thể nhạt nhòa đối với nhiều người, nhất là những đứa trẻ lớn lên ở miệt sông nước. Nó gợi nhớ lại những ký ức buồn vui lẫn lộn về những giai đoạn khó khăn trong cuộc sống. Những mái tranh nghèo, buổi cơm chiều bên ơ đất cá lòng tong kho tiêu và đĩa rau tập tàng hái sau vườn nhà, không chỉ là bữa cơm ấm cúng của một gia đình, mà còn thấp thoáng hình bóng đảm đang và khéo léo của người phụ nữ, sự thủy chung hết mình vì chồng con.
